|

ASEAN (ang. Association of South East Asian Nations) - Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej - jest to organizacja polityczno-gospodarcza, powstała na gruzach Association of South East Asia utworzonego przez Malezję, Filipiny i Tajlandię w 1961 r. Założona 8 sierpnia 1967 w Bangkoku. Jej siedzibą jest Dżakarta. Członkami są (w kolejności przystępowania): Filipiny, Indonezja, Malezja, Singapur, Tajlandia (państwa założycielskie), Brunei (od 8 stycznia 1984), Wietnam (od 28 lipca 1995), Laos i Birma (od 23 lipca 1997) i Kambodża (od 30 kwietnia 1999) i (od 24 lipca 2008) Korea Północna. Organy * Konferencja Ministrów (naczelny) * Stały Komitet (zajmujący się działalnością bieżącą)
Cele
Deklaracja ASEAN stwierdza, że główne cele i zamiary stowarzyszenia to:
* Przyspieszanie wzrostu ekonomicznego, rozwoju socjalnego i kulturalnego w regionie: fundacja ma budować pokojową i dobrze współpracującą wspólnotę narodów południowoazjatyckich. * Promowanie regionalnego pokoju i stabilizacji poprzez trwałe respektowanie sprawiedliwości i reguł prawa w stosunkach między krajami w regionie i dochowywanie zasad Karty Narodów Zjednoczonych.
"Stowarzyszenie reprezentuje zjednoczoną wolę narodów w związanie się przyjaźnią i współpracą i, przez wspólny wysiłek i poświęcenie, zapewnia ludziom i potomności szczęście pokoju, wolności i dobrodziejstwa" (Deklaracja ASEAN, Bangkok, 8 sierpnia 1967).
Traktat o wzajemnych stosunkach i współpracy (The Treaty of Amity and Cooperation, TAC) w Południowej Azji został podpisany na pierwszej konferencji ASEAN 24 lutego 1976. Stwierdzał on, że we wzajemnych stosunkach członkowie będą się kierować następującymi fundamentalnymi zasadami: wzajemny szacunek dla niezależności, suwerenności, równości, terytorialnej niepodzielności i narodowej tożsamości wszystkich narodów; prawo każdego kraju do prowadzenia niezawisłej polityki, wolnej od zewnętrznej ingerencji, przewrotu lub przymusu; nieingerowanie w wewnętrzne interesy, rozstrzyganie różnic lub sporów w pokojowy sposób; zrzeczenie się gróźb lub siły jako sposobu rozstrzygania sporów, prowadzenie efektywnej współpracy.
TAC stwierdzał, że dialog polityczny i współpraca w dziedzinie bezpieczeństwa powinna dążyć do promowania regionalnego pokoju I stabilizacji poprzez podnoszenie regionalnej niezależności. Regionalna niezależność ma być osiągnięta przez współpracę na wszystkich polach opartych na zasadach pewności siebie, niezależności, wzajemnego szacunku, współpracy i solidarności, które powinny tworzyć stowarzyszenie jako silną wspólnotę narodów Południowej Azji.
Głównym zadaniem ASEAN jest współpraca gospodarcza, kulturalna, naukowo-techniczna i kulturalna w swoim regionie. ASEAN dąży również do utworzenia strefy pokoju, neutralności i wolności, pozbawionej broni jądrowej. Kraje ASEAN podejmują działania na rzecz pokojowego rozwiązywania sporów, normalizacji na Półwyspie Koreańskim. Do współpracy zapraszane są także państwa trzecie, np. kraje Unii Europejskiej, USA, Rosja, Chiny. ASEAN zadecydował o wprowadzeniu na swoim obszarze do 2005 strefy wolnego handlu (AFTA). Współuczestniczy w konsolidacji działań w całym regionie Pacyfiku, wchodząc w skład APEC. Siłą tej organizacji jest postępujący dynamicznie od przełomu lat 80. i 90. rozwój gospodarczy ("azjatyckie tygrysy"), atrakcyjny rynek, liczący ponad 180 mln ludności i tania siła robocza. Region ASEAN to około 500 milionów mieszkańców, całkowita powierzchnia 4,5 milionów km², łączny produkt krajowy brutto 737 miliardów dolarów.
Historia
Do 1983 w działalności ASEAN wyróżnia się 3 okresy:
* 1967-74 dominacja problematyki politycznej (m.in. w 1971 Deklaracja ZOPFAN - strefa pokoju, wolności i neutralności) * 1974-79 dominacja problematyki ekonomicznej (szybki rozwój form integracyjnych, współpraca gospodarcza z rozwiniętymi krajami Pacyfiku - Japonią, Australią i Nową Zelandią) * od 1979 ponownie dominacja problematyki politycznej związanej z ekspansją komunizmu na Półwyspie Indochińskim.
Działalność
Najważniejszą formą instytucjonalnego nadzoru zamierzeń ASEAN to coroczne spotkanie szefów rządu i ministrów spraw zagranicznych. Spotkania te poruszają tematy takie jak rolnictwo i leśnictwo, ekonomia, energia, środowisko, finanse, informacja, inwestycje, prawo, nauka i technologia, przestępczość międzynarodowa, turystyka. Głównym organem jest Sekretariat (sekretariat generalny o 2-letniej kadencji na zasadzie rotacji alfabetycznej państw). Organami wspierającymi jest 29 komitetów i 122 grupy techniczne. Aby wspierać prowadzenie stosunków zewnętrznych, ASEAN rozwinęło komitety składające się z głów misji dyplomatycznych w następujących miastach: Bruksela, Londyn, Paryż, Waszyngton, Tokio, Canberra, Ottawa, Wellington, Genewa, Seul, Nowe Delhi, Nowy Jork, Pekin, Moskwa i Islamabad.
Jak twierdzi Kofi Annan, były Sekretarz Generalny ONZ: "Dzisiaj ASEAN jest nie tylko dobrze funkcjonująca, niepodzielna rzeczywistość w tym regionie. To rzeczywista siła, z którą trzeba się liczyć daleko poza tym regionem. To ponadto zaufany partner ONZ w dziedzinie rozwoju". UE-ASEAN Unia Europejska pozostaje bardzo ważnym partnerem ASEAN. Stosunki UE-ASEAN nawiązane zostały w 1977 r. (w 2007 r. obchodzona będzie 30. rocznica tego wydarzenia.), a pierwsze spotkanie ministrów spraw zagranicznych UE i ASEAN odbyło się w 1978 r. Formalny dialog polityczny obu regionów trwa od 1980 roku, to jest od zawarcia Porozumienia o współpracy między WE a ówczesnymi członkami ASEAN (w grudniu 2005 roku obchodzono 25-lecie tej umowy). W 2000 roku podpisano protokoły akcesyjne Laosu i Kambodży do Porozumienia, UE odmówiła jednak zgody na przystąpienie do niej, ze względu na sytuację polityczną w tym kraju, Birmy/Myanmaru.
Intensyfikacja współpracy nastąpiła w 1994 roku po spotkaniu w Karlsruhe. Od 1996 roku głównym forum dla ASEAN i UE pozostaje proces ASEM. Poza nim Unia Europejska prowadzi także oddzielny dialog z ASEAN. Ma on przede wszystkim formę odbywających się raz na 18-24 miesiące Spotkań Ministerialnych ASEAN-UE.
UE jest obecnie trzecim partnerem handlowym ASEAN (po Japonii i Stanach Zjednoczonych) – obroty wynoszą ok. 120 mld USD (dla UE-15), europejskie inwestycje (UE-15) stanowią około 28% inwestycji w krajach ASEAN. Ważnym wymiarem współpracy jest też pomoc techniczna udzielana krajom regionu. W ostatnim czasie intensyfikacji uległy prace nad liberalizacją wzajemnych obrotów handlowych i inwestycyjnych. W tym kontekście warto zwrócić uwagę na Transregionalną Inicjatywę Handlową ASEAN-UE (Trans-Regional EU-ASEAN Trade Initiative – TREATI) z 2003 roku. Rozpoczęto także dialog na temat możliwości utworzenia pomiędzy ASEAN i UE strefy wolnego handlu.
Źródła: msz.gov.pl, wikipedia.pl |